Chcemy pokazać szczury takimi, jakie są naprawdę — wbrew stereotypom.

Szczury wolno żyjące są społeczne, inteligentne i zdolne do empatii. Tak pokazują badania naukowe, które zebraliśmy w naszym raporcie. Poznaj fakty i zobacz, jak bardzo rzeczywistość różni się od stereotypu.

Wstęp.
Po co ta kampania?

1

Jak postrzegane
są szczury?

Współczesny obraz szczura
jest głęboko zniekształcony.
Raport dowodzi, że to inteligentne i empatyczne zwierzęta, które niesłusznie sprowadzane są do roli bezosobowego wroga.

2

Stereotypów jest sporo...

Wobec szczurów wolno żyjących narosło wiele historycznych mitów, które budują lęk wobec tego zwierzęcia. Wśród powszechnej narracji to wyłącznie szkodniki, które niosą zagrożenie. Dane naukowe potwierdzają, że to nieprawda.

3

A jaka jest prawda o szczurach?

Nauka potwierdza: są inteligentne, mają złożone życie społeczne i zdolność do empatii. To także zwierzęta, które regularnie dbają 
o higienę i utrzymują swoje futro w czystości. A wyzwania związane
z ich obecnością w miastach to w dużej mierze efekt sposobu, 
w jaki projektujemy i utrzymujemy wspólną przestrzeń.

Ten raport to naukowa
wiedza o szczurach.

„Nieznani mieszkańcy miasta”

– pierwszy taki raport w Polsce

Ten raport jest pierwszym w Polsce tak kompleksowym opracowaniem poświęconym szczurom wolno żyjącym – ich biologii, miejscu w kulturze oraz statusowi prawnemu. To próba przywrócenia widzialności gatunkowi, który od wieków towarzyszy człowiekowi, a mimo to pozostaje poza granicami współczucia czy nawet zainteresowania.

Pokazujemy, że szczur jest zwierzęciem czującym – zdolnym do cierpienia, lęku, ciekawości, przywiązania i empatii. Wierzymy, że ta publikacja stanie się punktem wyjścia do poważnej, merytorycznej rozmowy – o etyce, prawie
i nowoczesnym projektowaniu miast. O współistnieniu, które nie oznacza naiwności, ale odpowiedzialność.

Zobacz raport

Deratyzacja może być
etyczna i skuteczna

Zarządzanie populacją i profilaktyka to fundamenty etycznej oraz skutecznej deratyzacji. Inwazyjna metody deratyzacji, oparte wyłącznie na truciu działają na krótko i problem wraca jak bumerang.

Etyczna deratyzacja składa się z 4 głównych filarów.

Zanim sięgniesz po pułapki, sprawdź, jak gryzonie dostają się do budynku. Zabezpieczenie kanalizacji, wentylacji, piwnic i szczelin to najskuteczniejszy sposób, by problem nie wracał. Bez uszczelnienia budynku każda interwencja będzie tylko chwilowa. W skali miasta oznacza to także mądre projektowanie i modernizację infrastruktury.

Nasze decyzje wpływają na liczebność zwierząt w przestrzeni miejskiej. Śmieci wyrzucajmy wyłącznie do szczelnych, zamykanych kontenerów i reagujmy na rozrzucone odpady. Otwarte lub uszkodzone pojemniki to zaproszenie na łatwy pokarm. Wspólnoty mogą inwestować w trwalsze, bardziej szczelne kontenery.

Nieproszonego lokatora można usunąć skutecznie i humanitarnie – poprzez odłów żywołowny, przeprowadzony z uwzględnieniem zachowań zwierząt. W naszym poradniku, który jest do pobrania poniżej, pokazujemy jak zrobić to bezpiecznie i odpowiedzialnie. Pamiętaj jednak: bez uszczelnienia budynku problem powróci.

Zabijanie szczurów jest dopuszczalne wyłącznie przy realnym, poważnym zagrożeniu sanitarnym i musi być humanitarne. Samo zauważenie zwierzęcia nie oznacza przyzwolenia na jego zabicie. Jeśli interwencja jest konieczna, unikajmy metod powodujących długą agonię, takich jak trutki antykoagulacyjne czy pułapki lepowe. Wybierajmy możliwie najbardziej humanitarne rozwiązania, np. dobrze wykonane pułapki zatrzaskowe lub elektryczne. Nie wszystkie urządzenia działają tak, jak powinny - dlatego wybór ma znaczenie.

Fakty i mity o szczurach

MIT: Szczury atakują ludzi

Jaka jest prawda?

FAKT: Szczury unikają ludzi

Z natury unikają konfrontacji z człowiekiem i w sytuacji zagrożenia najczęściej uciekają. Szczur może ugryźć człowieka, jeśli jest ranny, osaczony lub został zaatakowany – to reakcja obronna, nie przejaw agresji.

MIT: Szczury są brudne

Jaka jest prawda?

FAKT: Szczury to niezłe czyściochy

Nawet do 40% czasu czuwania poświęcają na pielęgnację futra. Regularnie się myją i dokładnie czyszczą nawzajem. To, że widujemy je przy śmietnikach, wynika z faktu, że znajdują tam łatwo dostępne pożywienie, a nie z ich „brudnej natury”.

MIT: Szczury są poważnym źródłem chorób

Jaka jest prawda?

FAKT: Choroby związane ze szczurami są rzadkie

Choć szczury mogą przenosić drobnoustroje, w europejskich miastach liczba zachorowań pozostaje niska. Najczęściej przywoływana leptospiroza występuje w Polsce bardzo rzadko. Odnotowuje się zaledwie kilka przypadków rocznie. Co ważne, choroba ta nie jest związana wyłącznie ze szczurami – jej nosicielami mogą być także inne zwierzęta, w tym gospodarskie.

MIT: Szczury wolno zabijać

Jaka jest prawda?

FAKT: Prawo chroni szczury

Szczury, jak wszystkie zwierzęta kręgowe, podlegają ochronie prawnej. Ich zabijanie jest dopuszczalne wyłącznie w określonych sytuacjach, np. w celu usunięcia poważnego zagrożenia sanitarnego, i musi odbywać się w sposób humanitarny, czyli w sposób polegający na zadawaniu minimum cierpienia.

MIT: To egoistyczne szkodniki

Jaka jest prawda?

FAKT: Szczury zaskakują empatią

Badania pokazują, że potrafią uwalniać uwięzionych towarzyszy, dzielić się jedzeniem i reagować na stres innych osobników. Tworzą złożone relacje społeczne, w których współpraca często okazuje się ważniejsza niż rywalizacja.

MIT: Szczury są bezmyślne

Jaka jest prawda?

FAKT: Szczury są bardzo inteligentne

Szybko się uczą, zapamiętują złożone układy przestrzeni i potrafią rozwiązywać problemy. Uczą się także od siebie nawzajem, przewidują konsekwencje i modyfikują swoje zachowanie na podstawie wcześniejszych doświadczeń.

MIT: Ich ogon zawiera truciznę

Jaka jest prawda?

FAKT: Szczurzy ogon jest nieszkodliwy

To przedłużenie kręgosłupa, zbudowane z kości, skóry i naczyń krwionośnych. Pełni ważne funkcje: pomaga w utrzymaniu równowagi, wspinaczce i regulacji temperatury ciała. Nie zawiera żadnej „trucizny”.

Po co to robimy?

Fundacja Mushika: Kim jesteśmy

Fundacja Mushika działa tam, gdzie inni często nie zaglądają – w obszarach trudnych, kontrowersyjnych i pomijanych. Nasze hasło „Szacunek nie zna gatunku” to nie tylko motto, ale także zobowiązanie.

Pomagamy wszystkim zwierzętom – niezależnie od ich statusu społecznego, kulturowego postrzegania czy rodzaju relacji z człowiekiem. Wspieramy zwierzęta towarzyszące, hodowlane i wolno żyjące. Szczególnie bliskie są nam losy tych najbardziej wykluczonych, niewidocznych, pozbawionych społecznego wsparcia.

Nasza misja

Dążymy do budowania nowej jakości relacji człowieka z przyrodą, opartej 
na empatii, wiedzy, skuteczności i odpowiedzialności. Wierzymy, że głęboka więź człowieka z naturą to fundament pokojowego współistnienia wszystkich istot. Szacunek i empatia nie znają gatunku, a człowiek jest integralną częścią natury, odpowiedzialną za jej ochronę.

Nasz cel

Fundacja Mushika stawia na realne, systemowe zmiany i skuteczne interwencje, kierując się zasadami efektywnego altruizmu – koncentrujemy zasoby tam, gdzie mogą one przynieść największą poprawę losu zwierząt.

Pułapki lepowe należą do najbardziej okrutnych metod zabijania zwierząt.

Szczur, który na nią wejdzie, zostaje unieruchomiony. Nie jest to mechanizm uśmiercający. To narzędzie długiego, biernego umierania – z odwodnienia, wycieńczenia, urazów albo hipotermii. Próbując się oswobodzić, rozrywa skórę, łamie kończyny, odgryza własne palce lub ogon. To nie jest szybka śmierć. To agonia.

Chcesz pomóc?

Podpisz naszą petycję

Stop lepom na gryzonie

Lepy na gryzonie powodują długotrwałe, skrajne cierpienie zwierząt – nie tylko myszy i szczurów. Stanowią także realne zagrożenie dla gatunków chronionych. W wielu krajach Europy i świata zostały już zakazane – czas na Polskę.  

Wraz ze Stowarzyszeniem Ochrony Zwierząt Ekostraż domagamy się wprowadzenia w Polsce zakazu sprzedaży, produkcji, dystrybucji i importu lepów na gryzonie. Podpisz petycję, bądź głosem krzywdzonych zwierząt! 

Podpisz petycję

Materiały do pobrania

Raport
„Nieznani mieszkańcy miasta”

Pobierz i przeczytaj nasz raport o szczurach wolno żyjących. 
To na jego bazie powstała nasza akcja.

Pobierz

Poradnik
„Jak złapać nieproszonego gryzonia”

Szczur lub mysz stał się Twoim nieproszonym lokatorem? Sprawdź, jak skutecznie go wyprowadzić.

Pobierz

Checklista
„Dom odporny na gryzonie”

Jak skutecznie ograniczyć dostęp myszy 
i szczurów? Sprawdź naszą checklistę, aby zabezpieczyć budynek.

Pobierz